Πηγή Φωτογραφίας: theleidener.com

Ατελείωτα “Αιγαία”

Μιας και είναι η χρονιά της ιστορικής περιέργειας για τον νεοέλληνα, η χρονιά της ελληνικής επανάστασης που έρχεται να προσθέσει όλο και περισσότερο βάρος στην ήδη βεβαρημένη ατμόσφαιρα πάνω στο Αιγαίο μεταξύ “κακής γειτονίας”, υπάρχει το κομμάτι αυτό της συνύπαρξης που δεν βλέπει εμπόδια αλλά ατελείωτα “Αγαία”

Ως ελληνοτουρκικά ορίζονται τα συμβάντα και οι περιστασιακές κρίσεις των διπλωματικών, πολεμικών, εξοπλιστικών και οικονομικών δεδομένων της Τουρκίας και της Ελλάδας, πάνω στη βάση πάντα των οικονομικών, διεθνών, πολιτισμικών, πολιτιστικών και πολιτικών σκοπιμοτήτων. Οι δυο χώρες- είναι αν μη τι άλλο γνωστό και κοινώς αποδεκτό- έχουν μια μακραίωνη ιστορία αλλεπάλληλων συγκρούσεων, σε κάθε πιθανό «οικοδομικό τετράγωνο» αυτών. Τα δυο έθνη, καλύτερα, έχουν μάθει από τις κυβερνήσεις τους να μισιούνται εικονικά.

Για να μας γίνει καλύτερα κατανοητή η μεταξύ τους σύγκρουση, πρέπει να ανάγουμε την κόντρα όχι πιο πίσω από την σύγκρουση των πρώτων τουρκικών νομάδων με το βυζαντινό κράτος. Κοντολογίς, η αστάθεια μεταξύ των δύο κρατών όχι απλά έχει τις ρίζες της στο παρελθόν, αλλά μάλιστα είναι προαιώνια. Εντούτοις, τα σημερινά δεδομένα έχουν διαμορφωθεί σε μια μετεπαναστατική για την Τουρκία περίοδο και ιδιαίτερα μετά την εισβολή στην Κύπρο το 1974.

Από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 εγκαινιάζεται μια εκ νέου περίοδος εχθροπραξιών μεταξύ των δυο εταίρων στην περιοχή, μετά από ένα μάλλον μεγάλο διάστημα παύσης αυτών, ήδη από το 1923, με την Τουρκία μάλιστα να προσφέρει και ανθρωπιστική βοήθεια στους Έλληνες που εγκατέλειπαν το γερμανο-ελληνικό μέτωπο το 1941. Αυτό δεν σημαίνει ότι στα κατοπινά χρόνια οι σχέσεις τους διακρίνονται μόνο από αίμα, προκλήσεις και σκληρή προπαγάνδα πολιτικών λόγων. Αντιθέτως οι δυο χώρες στέκονται αρωγές η μια στην άλλη ανθρωπιστικά, ενεργά στις καταστροφές από φυσικά φαινόμενα, όπως ο σεισμός των αρχών του 2020 στην Τουρκία και αργότερα το ίδιο έτος στη Σάμο που έπληξε και την απέναντι όχθη του Αιγαίου.

Πολιτισμική προσέγγιση


Πολιτισμικά οι δυο χώρες κάθε άλλο παρά διαφορετικές είναι, καθώς η ελεύθερη μετακίνηση των λαών και των πληθυσμιακών ομάδων διευκολύνθηκε πολύ κατά τα Οθωμανικά χρόνια, διευκολύνοντας, έτσι με τη σειρά της, και την φυλετική ανάμειξη. Αν κοιτάξεις έναν Έλληνα και ένα τούρκο δίπλα-δίπλα δεν αναγνωρίζεις και πολλές διαφορές. Στα ήθη και στα έθιμα αν εξαιρέσει κανείς τη θρησκευτική πίστη και όχι τον θρησκευτικό ρυθμό, δεν διακρίνει, επίσης, καμία διαφορά. Η ελληνοτουρκική μουσική συνδέεται στενά καθώς η νεοελληνική μουσική παράδοση ανθίζει κυρίως στις αθηναϊκές συνοικίες, όπου είχαν καταφύγει Μικρασιάτες πρόσφυγες μετά το 1922. Η ίδια η τουρκική μουσική κληρονομία, αν εξαιρέσει κανείς την μουσική του ζουρνά και των τουρκικών εμβατηρίων, που έχουν μογγολικές ρίζες, είναι στραμμένη προς τα βυζαντινά μέτρα.

Ρεμπέτικη Κομπανία


ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕ ΜΑΣ ΣΤΟ FACEBOOK!    👉      

Γενικότερα η προαιώνια κόντρα των δυο λαών φαίνεται να τους κρατάει σε απόσταση αμιγώς ιδεολογικά και όχι πολιτισμικά. Η προπαγάνδα του μίσους και του δηλητηρίου στο «πινκ-πονκ» των πολιτικών δηλώσεων, καθώς και τα κακογραμμένα και αδειανά από ουσία σχολικά, ιστορικά βιβλία, φροντίζουν να καλλιεργούν τα μίση και τις ιδεολογικές διαφορές εμποτίζοντας έτσι το μαντίλι του διχασμού. Όσο όμως ο μέσος Τούρκος και Έλληνας αδιαφορούν για τα μεταξύ τους κοινά στοιχεία, τότε αυτά παραγράφονται ως αμιγώς δικά μας ή δικά τους και η διεκδίκηση μεγαλώνει χωρίς ουσία. Για παράδειγμα για ποιο λόγο ο «μπακλαβάς» πρέπει να είναι είτε τούρκικος είτε ελληνικός από τη στιγμή που και οι δυο λαοί αφού συνυπήρξαν δέχθηκαν επιρροές και αλληλεπιδράσεις τόσο ισχυρών δυνάμεων που θα μπορούσαμε να κάνουμε λόγο πλέον για έναν κοινό ελληνοτουρκικό πολιτισμό.

Επικεντρώνομαι στις δυο αυτές χώρες όχι για άλλον λόγο αλλά από το μέγεθος τις επιρροής τους σε ένα ευρύ γεωγραφικό και ιστορικό-χρονικό πλαίσιο και γι’ αυτό δεν αναφέρομαι στη Σερβία ή στη Βουλγαρία.

Το ζεϊμπέκικο

Στη Ρωμαϊκή εποχή, όταν η ρωμαϊκή κληρονομία αναμείχθηκε με την αρχαιοελληνική κουλτούρα δημιουργήθηκε ο θαυμαστότερος πολιτισμός των αιώνων, ο ελληνορωμαϊκός. Γιατί δεν κάνουμε λόγο για έναν μεταγενέστερο ελληνοτουρκικό; Η διαφορά είναι στη θρησκεία. Ενώ Ρωμαίοι κι Έλληνες πίστευαν στους ίδιους θεούς, οι νεοέλληνες και η τούρκοι έχουν αυτό το μοναδικό πολιτισμικό σύνορο να τους χωρίζει άρδην.

Αυτό δεν είναι ένα άρθρο που προβάλει ούτε την έχθρα ούτε και τη φιλία, είναι όσο πιο αντικειμενικό γίνεται και με βάση αυτήν την αντικειμενική οπτική ζητάει από τους αναγνώστες του να εκλάβουν την κάθε πληροφορία.  Ο ελληνοτουρκικός πολιτισμός υπάρχει όπως και ο σλαβοελληνικός στον βορρά, όπως ο ενετοελληνικός στο Ιόνιο και ο αραβοισπανικός στην Κόρδοβα. Θέλω να πω ότι στην κυρίως ηπειρωτική Ευρώπη, μέση και κεντρική Ασία, οι πολιτισμοί αρχίζαν και τελείωναν με την εμφάνιση νέων πληθυσμών. Δεν είναι άρα σαφή τα χρονικά περιθώρια λήξης τους. Αυτό σημαίνει ότι η αχανής αυτή έκταση των στεπών και των πεδιάδων επέτρεψε την ανάμειξη τόσο γηγενών όσο εισβαλόντων πληθυσμών. Και αυτό δεν είναι ούτε καλό ούτε κακό είναι όμως ο ρους της ιστορικής αφήγησης και ο κινητήριος μοχλός της κοινωνικής εξέλιξης σε οργανωτικές δομές πληθυσμών, ηθών, γλωσσών, θρησκευμάτων κ.ο.κ.

Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, κλείνοντας, δεν είναι εχθρικές σχέσεις, είναι σχέσεις αμοιβαιότητας και ουσιαστικής ιστορικής αναγκαιότητας. Τι σημαίνει αυτό; Ότι ακριβώς επειδή η ιστορία γράφεται στο τώρα και στο κάθε τώρα, από ανθρώπους για ανθρώπους, είναι ένα έμψυχο ον. Ανασαίνει και προχωράει μέσα από το μυαλό και την αντίληψη που ο καθένας αφιερώνει για να καταλάβει τα γεγονότα που διαβάζει ή που βλέπει στον τηλεοπτικό του δέκτη. Η ελληνοτουρκική κόντρα δεν είναι τίποτα περισσότερο από την οικειοποίηση από τις μεταξύ τους πολιτικές σκοπιμότητες οικονομικών κυρίως συμφερόντων, κονδυλίων από την ΕΕ για παράδειγμα, της εθνικής ταυτότητας και συνείδησης, που σταδιακά οικοδομήθηκε ήδη από την γαλλική επανάσταση και τον επονομαζόμενο νεοελληνικό διαφωτισμό του Ρήγα Βελεστινλή και Αδαμαντίου Κοραή και αργότερα την εθνικιστική εταιρεία των Νεότουρκων και του Κεμάλ Ατατούρκ. Η ίδια η εθνική ταυτοποίηση των δυο λαϊκών μαζών ταυτίστηκε με την έχθρα του ενός προς τον άλλον, καθώς και στους δυο αγώνες για ανεξαρτησία που απείχαν έναν αιώνα μεταξύ τους, ο μοναδικός αντίπαλος του ενός ήταν ακριβώς ο άλλος. Οι Έλληνες επαναστάτησαν κατά των Οθωμανών το 1821 και οι Τούρκοι κατά της ελληνικής εισβολής, κυρίως, το 1921.

Κλείνω ορίζοντας τα ελληνοτουρκικά, λοιπόν, σε νέα βάση. Ελληνοτουρκικά δεν είναι οι κρίσεις μεταξύ των δυο λαών, είναι ο κοινός τους πολιτισμός του δράματος που οικοδομήθηκε σε αχανείς εκτάσεις, σε μίση και σε εθνικές διεργασίες εθνογενεσιών από τους εκάστοτε πνευματικούς και πολιτικούς ηγέτες τους.

Κοινή χρήση:

Αφήστε ένα σχόλιο